Organize Jeotermal Sera Bölgesi Bir “Fiyasko” Olmasın

Dünyaca ünlü fabl masallarının mucidi Ezop’un Afyonkarahisar Emirdağ’da bulunan Amoriumlu olduğunu sanırım herkes biliyordur. Frigyalı Kral Midas masallarını da bilmeyen yoktur. Afyonkarahisarlılar antik çağdan bu yana masallarla büyüdüğü için masalları çok sever. O masalları hele ki devlet büyükleri, bürokratlar ve siyasetçiler anlatınca pek bir bayılırız. Hemen kendimizi kaptırır, “olacak galiba” diyerek hayaller kurmaya başlarız.

Masal dinlemek, hayal kurmak güzeldir ama o hayaller uğruna milyonlarca lirayı kör kuyulara gömmek yazık ve günah değil midir?

Hatırlayanlar vardır; bundan 13-14 yıl önce Gazlıgöl havzasında yanlış yapıldığını söyleyen tek gazeteci bendim. O gün bana kızanlar, bugün sus pus oldular. Şimdi de Afyonkarahisar Çay–Çobanlar–Bolvadin Jeotermal Isıtmalı Sera Tarıma Dayalı İhtisas Organize Tarım Bölgesi projesi konuşuluyor. Uzun süredir çalışmalar yapılıyor, kuyular açılıyor. Bir ihale bitiyor, diğeri başlıyor.

İki bin dekarlık bir alanda jeotermal seralar kurulması planlanıyor. Özellikle Afyonkarahisar Valisi Doç. Dr. Kübra Güran Yiğitbaşı bu projeye büyük önem veriyor. Anlaşılan o ki, arkasında bir eser bırakmak istiyor. Projenin paydaşları arasında Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hüsnü Serteser, Afyonkarahisar Ticaret Borsası Başkanı Mehmet Mühsürler, Bolvadin Belediye Başkanı Derviş Aynacı, Çay Belediye Başkanı Yaşar Kemal Kantartopu, Çobanlar Belediye Başkanı Ali Altıntaş, AFJET ve kurulan bir dernek yer alıyor.

Uzun zamandır ihaleler yapılıyor, kuyular açılıyor, duyurular yapılıyor. Ancak ortada istenilen sıcaklıkta su yok. Peki büyük hayalimiz olan Jeotermal Sera Organize Tarım Bölgesi nerede? Çobanlar ile Bolvadin arasında, Heybeli Kaplıca bölgesinde.

Bu bölgede Değirmendere fay hattı bulunuyor. Bu fay hattından çıkan jeotermal su Heybeli Kaplıca havzasını oluşturuyor. Ancak buradan çıkan su sınırlı miktarda ve 350 metrede yalnızca 50–55 derece sıcaklıkta. O su da ancak Heybeli’deki mevcut tesislere yetiyor. Yani Değirmendere fay hattından çıkan su kimsenin işine yaramaz.

“Yaparız” derseniz Heybeli Kaplıcası’nı unutun. Hatta Haydar Kurt’un zar zor ısıttığı seraları da yok edersiniz.

Buna rağmen bazı bürokratlarımız, her zaman olduğu gibi bilime inat, “Bin metre kuyu açalım, 80–100 derece su çıkar” masalları anlatmaya devam ediyor. Peki hadi açalım dediniz; bin metre derinlikte kaç kuyu açtınız, kaçını kapattınız? Bin metredeki su, Heybeli’de 350 metreden çıkan sudan çıkan suyun sızıntısı değil mi? o sızıntıdan çıkan suyun sıcaklığı nasıl 40 derecelere düştü?

Büyük bir yanlış yapılıyor. Ama herkes sustuğu için bile bile bu yanlış devam ettiriliyor. Bu yanlışa ses çıkarmayan, yukarıda isimlerini saydığım herkes bu işin sorumluluğunu taşır.

Açık söyleyeyim; Afyonkarahisar’da kurulması planlanan Jeotermal Isıtmalı Sera Tarıma Dayalı İhtisas Organize Tarım Bölgesi beni de ilk başta çok heyecanlandırdı. On iki ay seracılık yapılacak olması büyük bir fırsat. Afyonkarahisar bir jeotermal merkezse neden daha fazla sera kurulmasın, hatta organize sera bölgeleri olmasın?

Ama bir de gerçekler var.

Afyonkarahisar soğuk bir memleket. Kış aylarında -15 dereceleri aşan donlar yaşanıyor. Heybeli havzasından çıkan 55 derece su bu şartlarda hiçbir işe yaramaz. Üstelik sera bölgesi için açılan kuyulardan bugüne kadar çıkan en yüksek su sıcaklığı 42 derece.

Oysa işin uzmanları diyor ki; bu büyüklükte, yani 2 bin dekarlık bir sera bölgesi için en az 60 derece sıcaklık ve saniyede 700 litre su gerekir. Bizim elimizde ne var?
42 derece su ve saniyede yalnızca 15 litre.

Bir kez daha altını çiziyorum:
Gerekli sıcaklık 60 derecenin üzerindeyken mevcut 42 derece.
Gerekli su 700 litre/saniyeyken mevcut 15 litre.

Bu açığı kapatmak için yaklaşık 30 kuyu açılması gerekiyor. Astarı yüzünden pahalı bu proje, Afyonkarahisar’a hiçbir şey kazandırmayacak. Proje güzel ama yeri yanlış, zemini verimsiz.

Gelin bu projeyi bir kez daha gözden geçirin. Yarın çok geç olmadan, arkamızda bir enkaz ve geri dönüşü olmayan bir fiyaskoya imza atmayın.