Yaptıkların Değil, Yapmadıkların Hatırlanır

“İnsanoğlu nankördür,” derdi eskiler.
İnsan gençken biraz ağır buluyor bu sözü. Sonra yaş aldıkça, insan tanıdıkça, verdikçe ve verdiklerinin nasıl sıradanlaştığını gördükçe anlıyor ne demek istediklerini.
Birileri için elinden geleni yaparsın.
Vaktinden verirsin, uykundan verirsin, kendi işini ertelersin. Yorulsan da belli etmez, “Ben hallederim,” dersin. Bir gün, iki gün değil; bunu uzun süre yaptığında ise garip bir şey olur: İyiliğin iyilik olmaktan çıkar, görevin hâline gelir.
Kimse artık “Nasıl yetişiyor?” diye düşünmez.
Çünkü sen hep yetişmişsindir.
Kimse “Yoruluyor mudur?” diye sormaz.
Çünkü sen yorgunken bile yapmışsındır.
Sonra bir gün gücün tükenir. “Ben artık yoruldum,” dersin. Karşındaki gayet rahat,
“E söyleseydin, ben de yapardım,” der.
İşte insan bazen tam da o cümlede kırılır.
Çünkü mesele, sen söyleyince yapılması değildir. Mesele, sen söylemek zorunda kalmadan birinin dönüp sana bakmasıdır. Elindeki yükü görmesi, yüzündeki yorgunluğu fark etmesi, “Bu insan da yorulur,” diyebilmesidir.
Daha acısı da vardır: Yüz kere yaptığının doksan dokuzu unutulur, bir kere yapmadığın hafızalara kazınır. Dün kendini parçalayarak yaptıkların görünmez olur; bugün yetiştiremediğin tek şey konuşulur. Sanki bugüne kadar yaptıkların bir iyilik, bir emek, bir fedakârlık değilmiş de zaten senin vazifenmiş gibi…
Belki de insanın en büyük yanılgısı, sürekli vermenin kıymetini artıracağını sanmasıdır. Oysa bazen tam tersi olur. Sürekli verdiğiniz şey, bir süre sonra teşekkür edilen bir iyilik olmaktan çıkar; beklenen bir hakka dönüşür.
Ve siz ilk kez vermediğinizde, nankör olan siz ilan edilirsiniz.
O yüzden artık şunu düşünüyorum: Her şeye yetişmek marifet değilmiş. Her yükü sırtlanmak da iyi insan olmanın şartı değilmiş. Bazen insanın kendisine yapabileceği en büyük iyilik, başkalarının yapabileceklerini onların yerine yapmamaktır.
Çünkü insanları yalnızca sizin onlar için yaptıklarınızla değil, siz hiçbir şey yapmadığınızda size nasıl davrandıklarıyla da tanırsınız.
Belki eskilerin “İnsanoğlu nankördür” dediği yer tam da burasıdır:
İnsan, kendisine verilenin değerini çoğu zaman verildiği gün değil, artık verilmediği gün anlar.